Artan dinleme çabası
Ses bilgisi eksik ulaştığında konuşmayı çözmek daha fazla dikkat ve zihinsel enerji gerektirebilir; bu durum hafıza ve odaklanma için kullanılabilecek kaynakları zorlayabilir.
Günlük koruma rehberi
İşitmenizi bugün koruyun,
yarına taşıyın.
İşitme sağlığını korumak yalnızca kulakları değil; iletişimi, zihinsel enerjiyi ve sosyal yaşamı destekleyen günlük alışkanlıklar geliştirmek anlamına gelir.
Uygunluk, işitme testi ve uzman değerlendirmesiyle belirlenir.
İşitsel sistem
Kulak ses dalgalarını toplar; ayrıştırma ve anlamlandırma beynin işitsel ağlarında tamamlanır.
Kulak ve beyin birlikte çalışır
İşitme sağlığı, zihinsel enerjinin de bir parçasıdır.
İşitme yollarına ulaşan ses bilgisi azaldığında konuşmayı anlamak daha fazla çaba gerektirebilir. Araştırmalar işitme kaybı ile bilişsel gerileme ve demans riski arasında ilişki bulunduğunu göstermektedir.
Bu ilişki doğrudan neden–sonuç anlamına gelmez. İşitme sağlığının değerlendirilmesi; iletişim, sosyal katılım ve genel yaşam kalitesi için önemlidir.
İşitme ve bilişsel sağlık ilişkisi
İlişkiyi açıklayabilecek üç yol araştırılıyor.
Azalan işitsel uyarım
İşitsel yolların daha az uyarılması, beynin ses ve konuşma işlemeyle ilişkili ağlarında zaman içinde işlevsel değişikliklerle ilişkilendirilmektedir.
Sosyal katılımın azalması
Konuşmaları takip etme güçlüğü sosyal ortamlardan uzaklaşmaya neden olabilir; azalan sosyal ve bilişsel etkileşim de genel iyilik halini etkileyebilir.
2011 tarihli gözlemsel bir çalışma, işitme kaybının şiddeti arttıkça demansla ilişkinin güçlendiğini bildirmiştir. Bu oranlar nedenselliği kanıtlamaz. Daha yeni randomize ACHIEVE çalışmasında işitme müdahalesi toplam grupta üç yıllık bilişsel gerilemeyi azaltmamış; ancak bilişsel gerileme riski yüksek alt grupta fayda sinyali görülmüştür.
İşitme sağlığı için 5 altın kural
Küçük alışkanlıklar, toplam ses yükünü azaltır.
01
Gürültüden korunma
Sesi azaltın, mesafeyi artırın, koruyucu kullanın.
Konser, fabrika, şantiye ve yüksek sesli makine ortamlarında maruziyet süresini kısaltın. Uygun kulak tıkacı veya koruyucu kulaklık kullanın ve mümkün olduğunda ses kaynağından uzaklaşın.
Koruyucu kulaklıkUygun kulak tıkacıDüzenli sessiz mola
02
Kişisel ses cihazları
%60 seviyesini aşmayın, düzenli mola verin.
Dünya Sağlık Örgütü kişisel ses cihazlarında sesi maksimumun yaklaşık %60'ının altında tutmayı, maruziyet süresini sınırlamayı ve dinleme araları vermeyi önerir.
En fazla yaklaşık %6060 dakikada bir molaGürültü önleyici kulaklık
03
Kulak temizliği
Pamuklu çubuğu kulak kanalına sokmayın.
Pamuklu çubuklar kiri kulak zarına doğru itebilir ve hassas kanal derisinde travmaya yol açabilir. Kulak kepçesinin dışını yumuşak bir havluyla kurulamak çoğu kişi için yeterlidir.
Kanala cisim sokmayınKiri içeri itmeyinSorunda uzmana başvurun
04
Nem ve dış kulak yolu
Yüzme ve duş sonrasında kulakları kuru tutun.
Kulak kanalında uzun süre kalan su bakterilerin çoğalmasına elverişli ortam oluşturabilir. Başınızı yana eğerek suyun akmasını sağlayın ve dış kısmı havluyla nazikçe kurulayın.
Suyu akıtınDışı nazikçe kurulayınAğrı ve akıntıyı önemseyin
05
Erken fark etme
İşitmenizi risk profilinize göre düzenli kontrol ettirin.
Gürültülü işlerde çalışanlar, sık yüksek sesle müzik dinleyenler, kulak hastalığı veya ototoksik ilaç öyküsü bulunanlar ve ileri yaştaki bireyler kontrol aralığını uzmanla planlamalıdır.
Gürültülü işSık yüksek ses maruziyeti60 yaş üzeri
80 dB
Yaklaşık 40 saat / hafta
90 dB
Yaklaşık 4 saat / hafta
Ses yükseldikçe güvenli süre kısalır
Güvenli dinleme tek bir sayı değil, toplam ses dozudur.
İşitme riski; sesin yüksekliği, ne kadar süre dinlendiği ve ne sıklıkla tekrarlandığıyla birlikte belirlenir. WHO örneğine göre 80 dB düzeyinde haftalık yaklaşık 40 saat olan süre, 90 dB'de yaklaşık 4 saate iner.
Kişisel cihaz
≤ yaklaşık %60
Maksimum ses düzeyinin altında kalın.
Dinleme molası
Her 60 dakikada
Kulaklarınıza sessiz bir ara verin.
Ne zaman uzmana başvurmalısınız?
Belirtileri bekletmeyin, nedenini ölçün.
Aşağıdaki belirtiler tekrarlıyorsa KBB muayenesi ve uzman odyolog eşliğinde işitme testi planlanmalıdır.
1
Sürekli veya tekrarlayan çınlama, uğultu ya da ıslık sesi
2
Sesleri duyduğunuz halde kelimeleri ayırt etmekte zorlanma
3
Gürültülü ortam sonrası belirgin dinleme yorgunluğu veya baş ağrısı
4
Geçmeyen kulak ağrısı, dolgunluk, akıntı veya baş dönmesi
5
Bir veya iki kulakta saatler ya da günler içinde gelişen ani işitme azalması
Kaynakça ve sağlık kaynakları
Ağaç, M. E. (2013). İşitme cihazları uyarlama metotları.
Ağaç, M. E. (2016). Duyma akustiği ve işitme cihazı teknolojisi.
Glick, H. A., & Sharma, A. (2020). Cortical neuroplasticity and cognitive function in hearing loss.
Lin, F. R. ve ark. (2011). Hearing loss and incident dementia.
Dünya Sağlık Örgütü: Güvenli dinleme önerileri.
CDC: Yüzücü kulağını önleme ve doğru kulak bakımı.
SSS
İşitme Sağlığını Koruma Hakkında Merak Edilenler
Dünya Sağlık Örgütü kişisel ses cihazlarında sesi maksimumun yaklaşık %60'ının altında tutmayı önerir. Güvenli süre ses düzeyine bağlıdır; ses yükseldikçe dinleme süresi kısaltılmalı ve düzenli mola verilmelidir.
Pratik bir günlük alışkanlık olarak ses seviyesini maksimumun %60'ını aşmadan kullanmayı ve yaklaşık 60 dakikalık kesintisiz dinlemeden sonra mola vermeyi ifade eder. Esas olan toplam ses dozu, yani ses düzeyi ile maruziyet süresinin birlikte değerlendirilmesidir.
Pamuklu çubuk kiri daha derine itebilir, kulak kanalını tahriş edebilir ve nadiren kulak zarına zarar verebilir. Kulakta tıkanıklık veya fazla kir sorunu varsa profesyonel değerlendirme alınmalıdır.
Başınızı yana eğerek suyun doğal olarak akmasını sağlayın ve dış kulağı havluyla kurulayın. Kulak tüpü, zar deliği, akıntı veya enfeksiyon öyküsü varsa doktora danışmadan kurutucu damla kullanmayın.
Tek bir aralık herkes için geçerli değildir. Gürültü maruziyeti, yaş, kullanılan ilaçlar, kulak hastalığı öyküsü ve mevcut belirtilere göre kontrol sıklığı uzmanla belirlenmelidir. Risk grubundakiler düzenli kontrollerden yarar görebilir.
Araştırmalar işitme kaybı ile bilişsel gerileme ve demans arasında ilişki göstermektedir; ancak bu tek başına doğrudan neden–sonuç kanıtı değildir. Dinleme çabası, azalan işitsel uyarım ve sosyal izolasyon olası mekanizmalar arasında incelenmektedir.